Do jet streams affect ocean currents?

De atmosfeer en de oceanen van de aarde vormen een complex, met elkaar verweven systeem waarin energie en beweging constant worden uitgewisseld. Terwijl de machtige oceaanstromingen zoals de Golfstroom vaak op zichzelf worden bestudeerd, is hun drijvende kracht nauw verbonden met de krachten die hoog boven ons hoofd werken. De straalstromen, die smalle banden van zeer hoge windsnelheden op grote hoogte, zijn een cruciale component in dit planetaire mechanisme.

De directe invloed van straalstromen op oceaanwater is minimaal, omdat ze zich op 8 tot 12 kilometer hoogte bevinden. Hun ware betekenis ligt in hun rol als hooggelegen architect van oppervlaktewinden. De positie en intensiteit van de straalstromen sturen de ontwikkeling en het pad van lagedruk- en hogedruksystemen aan het aardoppervlak. Deze systemen genereren op hun beurt de winden die dagelijks in contact staan met het oceaanoppervlak.

Het is deze wind-wrijving die de primaire motor vormt voor de grote oppervlaktestromingen van de oceaan, de zogenaamde windgedreven circulatie. De heersende westenwinden en passaatwinden, die zelf onder invloed staan van de straalstromen, oefenen een schuifkracht uit op het water. Door het Corioliseffect en de vorm van de oceanbekkens ontstaan hieruit de immense, circulerende stromingspatronen, de gyres. Een verandering in de ligging of kracht van een straalstroom kan dus via deze keten van gebeurtenissen de intensiteit en route van belangrijke oceaanstromingen wijzigen.

Bovendien bepalen de door straalstromen gestuurde windpatronen mede waar warmte en vocht worden getransporteerd, wat invloed heeft op verdamping en neerslag. Dit heeft directe gevolgen voor de zoutheid van zeewater, een kritieke factor voor de thermohaliene circulatie: het diepe, globale transport van oceaanwater dat aangedreven wordt door verschillen in dichtheid als gevolg van temperatuur en zoutgehalte. Op deze diepe, indirecte wijze zijn de straalstromen verbonden met de volledige waterkolom.