Does simulator training count as flight hours?

Voor elke piloot, van de ambitieuze leerling tot de doorgewinterde gezagvoerder, vormen de geregistreerde vlieguren de kern van de professionele ervaring en vooruitgang. Deze uren in het logboek zijn meer dan louter een getal; ze zijn een bewijs van opgedane kennis, verfijnde vaardigheden en het overwinnen van reële uitdagingen in de driedimensionale luchtruimte. De vraag of training in een gesimuleerde omgeving gelijkwaardig is aan deze kostbare werkelijkheid, raakt dan ook direct aan de fundamenten van vliegopleiding en licentievereisten.

De moderne vluchtsimulator, of Full Flight Simulator (FFS), is een technologisch wonder. Het biedt een onovertroffen platform om procedures, noodsituaties en de bediening van complexe systemen te oefenen in een volkomen veilige en gecontroleerde omgeving. Deze training is onmisbaar geworden voor het bereiken en behouden van de hoogste niveaus van bekwaamheid, vooral op geavanceerde multi-engine en type ratings. De precisie en realisme zijn zo hoog dat de grenzen tussen simulatie en werkelijkheid vervagen.

Desalniettemin blijft er een fundamenteel onderscheid bestaan. De simulator, hoe geavanceerd ook, kan de psychologische druk van een echte start bij zijwind, de fysieke sensaties van turbulentie op echte lucht, of de onmiddellijke consequenties van beslissingen in een dynamische, onvoorspelbare omgeving nooit volledig repliceren. Het is dit element van onherroepelijke realiteit dat de kern vormt van de traditionele definitie van een vlieguur.

Het antwoord op de hoofdvraag is daarom niet eenvoudig ja of nee, maar wordt bepaald door het specifieke doel en de context. Luchtvaartautoriteiten wereldwijd, waaronder de Europese Unie Aviation Safety Agency (EASA), maken een duidelijk onderscheid tussen 'vlieguren' en 'simulatortijd'. Dit artikel zal onderzoeken hoe simulator training wordt gewaardeerd, in welke gevassen het wel of niet meetelt voor licentie-eisen, en waarom deze hybride benadering – die de kracht van simulatie erkent zonder de waarde van echte vluchtervaring te ondermijnen – de gouden standaard in de luchtvaart is geworden.

Telt simulator training als vlieguren?

Het antwoord is niet eenvoudig ja of nee. Of simulator training telt als vlieguren hangt volledig af van het doel en de officiële erkenning door de luchtvaartautoriteiten. In de professionele luchtvaart worden bepaalde simulatoruren wel degelijk meegeteld, maar dit is strikt gereguleerd.

De cruciale factor is het type simulator en de training. De Europese Unie Aviation Safety Agency (EASA) en de Nederlandse autoriteiten maken een duidelijk onderscheid:

• Full Flight Simulator (FFS) niveau A t/m D: Dit zijn de meest geavanceerde simulators. Training in een FFS, vooral niveau C en D, telt voor een groot deel van de verplichte vluchttraining mee voor een Aircraft Type Rating. Deze uren worden geregistreerd in het logboek en zijn volledig geldig voor licentievernieuwingen (recurrent training) en bepaalde bekwaamheidschecks.



• Flight Training Device (FTD): Ook deze apparaten, van een bepaald niveau, kunnen voor een beperkt percentage van de vereiste vlieguren meetellen voor een eerste typebevoegdheid of hertraining.



• Basic simulators en PCATD: Simulators van een lager niveau, vaak gebruikt in de beginfase, tellen meestal niet mee als officiële vlieguren voor een brevet. Ze zijn uiterst waardevol voor procedures training, maar worden niet als vluchtervaring aangemerkt.

Voor de privépiloot (PPL) ligt het anders:

• Maximaal 5 uur in een erkende FTD of FNPT (Flight Navigation Procedure Trainer) mag meetellen voor de vereiste 45 vlieguren van een PPL.



• Deze uren vervangen dus daadwerkelijke vlieguren in het vliegtuig, maar worden apart geadministreerd.



• Voor het behouden van een PPL licentie tellen simulatoruren niet als "recente ervaring" (landingen, e.d.). Die moeten in een echt vliegtuig worden uitgevoerd.

Conclusie:

1. Voor typebevoegdheden en professionele piloten tellen kwalificerende simulatoruren volledig mee als onderdeel van de verplichte training en worden ze als zodanig gelogd.



2. Voor het opbouwen van totale vliegervaring (total time) voor een eerste brevet of een baan, tellen de meeste simulatoruren niet mee in het totaal aantal vlieguren.



3. Simulatortraining is een kosteneffectief en veilig alternatief voor veel vliegtraining, maar vervangt nooit volledig de echte vluchtervaring en gevoel van een vliegtuig.

Piloten moeten hun logboek daarom altijd zorgvuldig bijhouden en onderscheid maken tussen "Simulator Time" en "Flight Time", volgens de geldende EASA-regelgeving.

Regels voor licentiebehoud en -upgrades volgens EASA

De Europese regelgeving (EASA Part-FCL) definieert nauwkeurig de rol van simulatortraining voor het behoud en de upgrade van vliegbrevetten. Simulatortijd telt niet als vluchturen in de traditionele zin voor de cumulatieve totalen die vaak voor een initiële licentie of bepaalde ervaringseisen nodig zijn. Echter, voor recurrent training en specifieke kwalificaties is de simulator onmisbaar en volledig erkend.

Voor het behoud van een licentie (PPL, CPL, ATPL) gelden zogenaamde 'recentheidseisen'. Een piloot moet bijvoorbeeld een bepaald aantal starts en landingen, en een minimum aan vlieguren in een bepaalde periode uitvoeren. Volgens EASA ORO.FC.115/Aeroplanes mag een Full Flight Simulator (FFS) of een Flight Training Device (FTD) worden gebruikt voor het voltooien van de vereiste oefeningen en procedures. De tijd in deze gekwalificeerde apparaten telt volledig mee voor dit recentheidsbehoud, mits de training is goedgekeurd door een erkende opleidingsorganisatie (ATO).

Voor licentie-upgrades, zoals van CPL naar ATPL of voor het verkrijgen van een typeclassificatie op een groot verkeersvliegtuig, is training in een EASA-gekwalificeerde FFS vaak verplicht. De gesimuleerde uren zijn een integraal onderdeel van het typeclassificatieprogramma. Deze uren worden geregistreerd als 'simulatortijd' en niet als 'vluchtijd', maar zijn een voorwaarde om de upgrade te mogen aanvragen. Zonder de voltooide simulatortraining kan de praktijktest op het echte vliegtuig niet worden afgelegd.

Bovendien staan de regels voor ATPL-theorievervaltermijnen toe dat herhalingscursussen en examens worden afgelegd, deels ondersteund door gesimuleerde training om kennis praktisch toe te passen. Voor Instrument Rating (IR) behoud is training in een FTD of FFS zelfs de primaire methode; een groot deel van de verplichte instrumentprocedures moet in de simulator worden uitgevoerd om de kwalificatie geldig te houden.

Concluderend: simulatortraining telt niet als vluchturen voor het opbouwen van totale ervaring, maar is wel cruciaal en wettelijk geldig voor het behoud van rechten, het voltooien van recurrent training, en voor bijna alle stappen in licentie-upgrades en typeclassificaties binnen het EASA-systeem.

Het verschil tussen FSTD-kwalificaties en hun waarde

Niet alle vluchtsimulatoren zijn gelijk. Hun juridische en trainingswaarde wordt strikt gedefinieerd door de luchtvaartautoriteiten onder de noemer Flight Simulation Training Devices (FSTD's). De classificatie, van FTD tot FFS, bepaalt in hoeverre de training meetelt als 'vluchturen' en voor welk doel zij mag worden ingezet.

De belangrijkste indeling kent vier niveaus. De Full Flight Simulator (FFS) is de hoogste categorie, met een bewegend platform, een volledig gecertificeerd vliegtuigcockpit en een visueel systeem van het hoogste niveau. Training in een FFS (niveau A t/m D) telt voor het grootste deel wél volledig mee als vluchtijd voor typebehoud, herkwalificatie en veel oefeningen. Het is de enige simulator die mag worden gebruikt voor volledige initiële typeclassificatie op een nieuw vliegtuigtype.

Een trede lager staat de Flight Training Device (FTD). Deze heeft een vast platform en minder verplichte systeemrealisme. Hogere FTD-niveaus (zoals niveau 2 of 3) kunnen worden gebruikt voor een aanzienlijk deel van de training en proceduresoefening, en de tijd telt vaak beperkt mee voor herkwalificaties. Lagere FTD's zijn vooral procedures-trainers.

Daarnaast bestaan er Aviation Training Devices (ATD's), onderverdeeld in BATD en AATD. Dit zijn vaak kosteneffectieve, generieke simulators. Hun waarde ligt vooral in het aanleren van basisvaardigheden, instrumenttraining en het onderhouden van vliegvaardigheid voor licentie-eisen. De tijd telt in veel landen beperkt mee voor het behalen van de vereiste vluchturen voor een licentie, maar niet voor typebehoud op grote verkeersvliegtuigen.

De kernwaarde van een FSTD wordt dus bepaald door zijn kwalificatieniveau. Een FFS biedt bijna dezelfde operationele waarde als werkelijke vlucht en de uren hebben een hoge juridische status. Een FTD is waardevol voor systeemtraining en procedures, met een beperktere meetelling. Een ATD is een uitstekend hulpmiddel voor basisvaardigheden en licentie-urendoelen. De vraag "telt het als vluchturen?" kan alleen worden beantwoord door te kijken naar het specifieke FSTD-niveau en het regulerende doel van de training.