What are the causes of anabatic winds?

In bergachtige gebieden is de windrichting geen constante factor, maar een dynamisch verschijnsel dat gedurende de dag kan omslaan. Een van de meest karakteristieke en regelmatige windsystemen in zulke terreinen is de anabatische wind, ook wel stijgwind genoemd. In tegenstelling tot de grootschalige winden die door drukverschillen op synoptische schaal worden aangedreven, is dit een lokaal en thermisch direct veroorzaakt fenomeen.

De primaire motor voor het ontstaan van anabatische winden is zonnestraling. Na zonsopgang warmt het aardoppervlak ongelijkmatig op: de hellingen van bergen en heuvels ontvangen zonnestraling onder een gunstiger hoek dan het vlakke dal. Hierdoor warmen de bergflanken sneller op dan de lucht in het dal op dezelfde hoogte. De lucht die direct in contact staat met de opgewarmde helling wordt zelf ook warmer.

Deze opwarming heeft een cruciaal gevolg voor de dichtheid van de lucht. Warme lucht is minder dicht en dus lichter dan de koelere lucht eromheen. Hierdoor ontstaat een opwaartse drijvende kracht, die ervoor zorgt dat de luchtmassa langs de berghelling begint te stijgen. Dit proces is een vorm van natuurlijke convectie, specifiek gebonden aan het reliëf van het landschap.

Terwijl de warme lucht opstijgt, ontstaat er op leefniveau in het dal een licht tekort aan lucht – een lagerdrukgebied. Om dit tekort aan te vullen, stroomt koelere, relatief dichtere lucht uit het dal naar de voet van de helling. Deze instromende lucht wordt vervolgens zelf ook opgewarmd en begint te stijgen, waardoor een continue, zachte circulatie in gang wordt gezet: de anabatische wind. Het is dus een directe, thermische circulatiecel aangedreven door oppervlakteverwarming.