Hoe wordt de begroting opgesteld

Hoe wordt de begroting opgesteld

Hoe wordt de begroting opgesteld

De begroting – dat is echt het financiële kloppende hart van elke organisatie. Of het nou een gemeente is, een bedrijf of gewoon een vereniging. Het opstellen ervan? Dat is een behoorlijk precies werkje, moet ik zeggen. Het geeft inzicht in wat je verwacht binnen te krijgen en uit te geven over een bepaalde periode, meestal een jaar. Het begint allemaal met een goede blik op waar je nu staat qua financiën en wat je strategisch wilt bereiken. Daarna moeten alle afdelingen of sectoren hun wensen en verwachtingen op een rijtje zetten. Al die input wordt samengevoegd, bekeken of het past binnen de beschikbare middelen, en omgezet in een conceptbegroting. Pas als het bestuur of de raad ermee akkoord gaat, wordt de begroting definitief. Het idee is simpel: een realistische, transparante en haalbare planning maken die de organisatie stuurt en in de gaten houdt.

Wat zijn de belangrijkste stappen bij het opstellen van een begroting?

Het opstellen van een begroting? Dat gaat meestal in een stuk of zeven fasen. Eerst vertaal je de strategie van de organisatie naar financiële doelen. Daarna ga je inventariseren wat er binnenkomt – denk aan subsidies, belastingen of omzet – en wat eruit gaat, zoals salarissen, investeringen en operationele kosten. Die cijfers ramen ze dan op basis van oude data en verwachtingen uit de markt. De conceptbegroting wordt in allerlei overleggen besproken en bijgestuurd waar nodig. Na goedkeuring door het bevoegde orgaan – de gemeenteraad of de directie bijvoorbeeld – wordt de begroting gepubliceerd en uitgevoerd. En gedurende het jaar wordt de boel gemonitord en kun je bijsturen als het nodig is.

Wie is verantwoordelijk voor het opstellen van de begroting?

Wie er verantwoordelijk is? De financiële afdeling of de controller, samen met het managementteam. In een gemeente is de burgemeester en de wethouder van financiën (de 'wethouder financiën') eindverantwoordelijk, maar de ambtelijke organisatie – de afdeling Financiën en de verschillende vakafdelingen – levert de input. In een bedrijf is de CFO (Chief Financial Officer) vaak de trekker, terwijl afdelingshoofden hun eigen budgetten voorstellen. De uiteindelijke goedkeuring? Die ligt bij de raad van bestuur, de directie of de gemeenteraad. Het is een collectief proces, transparantie en overleg staan centraal.

Hoe lang duurt het opstellen van een begroting?

Het opstellen van een begroting? Dat is een meerjarig proces dat vaak zes tot negen maanden in beslag neemt. Voor gemeenten begint de cyclus in het voorjaar met een voorjaarsnota, dan de conceptbegroting in de zomer, en de definitieve begroting wordt in november vastgesteld door de gemeenteraad. Voor bedrijven varieert de duur, maar vaak start het proces in het derde kwartaal en wordt de begroting voor het einde van het boekjaar goedgekeurd. Hoe lang het duurt hangt af van hoe complex de organisatie is, hoeveel partijen erbij betrokken zijn en hoe gedetailleerd je het wilt.

Wat zijn de valkuilen bij het opstellen van een begroting?

Veelvoorkomende valkuilen? Te optimistische ramingen van inkomsten, het onderschatten van kosten, gebrek aan draagvlak bij afdelingen, en te veel detail waardoor je het overzicht kwijtraakt. Politieke druk of een te strak keurslijf kan ook leiden tot een onrealistische begroting. Een goede begroting is flexibel, gebaseerd op realistische aannames en voorzien van een heldere toelichting. Het is essentieel om scenario's te schetsen voor onzekere factoren, zoals economische tegenwind of vertragingen in projecten.

Vergelijking van begrotingsmethoden
Methode Beschrijving Voordelen Nadelen
Incrementele begroting Start met de begroting van vorig jaar en past deze aan voor inflatie en kleine wijzigingen. Eenvoudig en snel. Kan inefficiënties in stand houden.
Zero-based begroting Elke uitgave moet opnieuw worden gerechtvaardigd, ongeacht eerdere budgetten. Focust op efficiëntie en noodzaak. Tijdrovend en complex.
Prestatiebegroting Koppelt budgetten aan meetbare prestaties en resultaten. Stimuleert doelgerichtheid. Lastig meetbaar bij kwalitatieve doelen.

Checklist voor het opstellen van een begroting

  • Stel heldere financiële doelen vast.
  • Verzamel historische data en marktinzichten.
  • Raadpleeg alle betrokken afdelingen.
  • Maak realistische ramingen van inkomsten en uitgaven.
  • Voeg buffer voor onvoorziene omstandigheden toe.
  • Laat de conceptbegroting toetsen door een onafhankelijke partij.
  • Zorg voor een duidelijke toelichting en verantwoording.
  • Plan evaluatiemomenten gedurende het jaar.

Veelgestelde vragen over het opstellen van een begroting

Wat is het verschil tussen een begroting en een meerjarenraming?

Een begroting is een gedetailleerd financieel plan voor één jaar, terwijl een meerjarenraming een globaal overzicht geeft van de verwachte financiële ontwikkeling over meerdere jaren, vaak vier jaar. De meerjarenraming dient als kader voor de jaarlijkse begroting.

Hoe wordt een begroting gecontroleerd en bijgesteld?

Gedurende het jaar wordt de werkelijke uitvoering vergeleken met de begroting via tussentijdse rapportages, zoals kwartaalrapportages. Bij afwijkingen kan een begrotingswijziging worden voorgesteld, die door het bevoegde orgaan moet worden goedgekeurd. Aan het einde van het jaar volgt de jaarrekening, waarin de werkelijke cijfers worden verantwoord.

Wat is een sluitende begroting?

Een sluitende begroting betekent dat de geraamde inkomsten en uitgaven in evenwicht zijn. Er is geen sprake van een tekort (deficit) of overschot. Voor gemeenten is dit een wettelijke verplichting, tenzij er specifieke uitzonderingen gelden.

Kunnen burgers inspraak hebben bij gemeentelijke begrotingen?

Ja, in veel gemeenten kunnen burgers via inspraakavonden, online platforms of begrotingsgesprekken hun wensen en ideeën kenbaar maken. Dit wordt vaak 'participatieve begroting' genoemd, waarbij inwoners direct meebeslissen over een deel van de begroting.

Korte samenvatting

  • Proces: Het opstellen van een begroting is een gestructureerd proces van zeven stappen, van strategiebepaling tot definitieve goedkeuring.
  • Verantwoordelijkheid: De financiële afdeling en het management zijn verantwoordelijk, met goedkeuring door de raad of directie.
  • Valkuilen: Te optimistische ramingen en gebrek aan draagvlak zijn veelvoorkomende valkuilen die een realistische begroting in de weg staan.
  • Methoden: Er bestaan verschillende methoden, zoals incrementele, zero-based en prestatiebegroting, elk met eigen voor- en nadelen.

Hoe wordt de begroting opgesteld

De begroting – dat is echt het financiële kloppende hart van elke organisatie. Of het nou een gemeente is, een bedrijf of gewoon een vereniging. Het opstellen ervan? Dat is een behoorlijk precies werkje, moet ik zeggen. Het geeft inzicht in wat je verwacht binnen te krijgen en uit te geven over een bepaalde periode, meestal een jaar. Het begint allemaal met een goede blik op waar je nu staat qua financiën en wat je strategisch wilt bereiken. Daarna moeten alle afdelingen of sectoren hun wensen en verwachtingen op een rijtje zetten. Al die input wordt samengevoegd, bekeken of het past binnen de beschikbare middelen, en omgezet in een conceptbegroting. Pas als het bestuur of de raad ermee akkoord gaat, wordt de begroting definitief. Het idee is simpel: een realistische, transparante en haalbare planning maken die de organisatie stuurt en in de gaten houdt.

Wat zijn de belangrijkste stappen bij het opstellen van een begroting?

Het opstellen van een begroting? Dat gaat meestal in een stuk of zeven fasen. Eerst vertaal je de strategie van de organisatie naar financiële doelen. Daarna ga je inventariseren wat er binnenkomt – denk aan subsidies, belastingen of omzet – en wat eruit gaat, zoals salarissen, investeringen en operationele kosten. Die cijfers ramen ze dan op basis van oude data en verwachtingen uit de markt. De conceptbegroting wordt in allerlei overleggen besproken en bijgestuurd waar nodig. Na goedkeuring door het bevoegde orgaan – de gemeenteraad of de directie bijvoorbeeld – wordt de begroting gepubliceerd en uitgevoerd. En gedurende het jaar wordt de boel gemonitord en kun je bijsturen als het nodig is.

Wie is verantwoordelijk voor het opstellen van de begroting?

Wie er verantwoordelijk is? De financiële afdeling of de controller, samen met het managementteam. In een gemeente is de burgemeester en de wethouder van financiën (de 'wethouder financiën') eindverantwoordelijk, maar de ambtelijke organisatie – de afdeling Financiën en de verschillende vakafdelingen – levert de input. In een bedrijf is de CFO (Chief Financial Officer) vaak de trekker, terwijl afdelingshoofden hun eigen budgetten voorstellen. De uiteindelijke goedkeuring? Die ligt bij de raad van bestuur, de directie of de gemeenteraad. Het is een collectief proces, transparantie en overleg staan centraal.

Hoe lang duurt het opstellen van een begroting?

Het opstellen van een begroting? Dat is een meerjarig proces dat vaak zes tot negen maanden in beslag neemt. Voor gemeenten begint de cyclus in het voorjaar met een voorjaarsnota, dan de conceptbegroting in de zomer, en de definitieve begroting wordt in november vastgesteld door de gemeenteraad. Voor bedrijven varieert de duur, maar vaak start het proces in het derde kwartaal en wordt de begroting voor het einde van het boekjaar goedgekeurd. Hoe lang het duurt hangt af van hoe complex de organisatie is, hoeveel partijen erbij betrokken zijn en hoe gedetailleerd je het wilt.

Wat zijn de valkuilen bij het opstellen van een begroting?

Veelvoorkomende valkuilen? Te optimistische ramingen van inkomsten, het onderschatten van kosten, gebrek aan draagvlak bij afdelingen, en te veel detail waardoor je het overzicht kwijtraakt. Politieke druk of een te strak keurslijf kan ook leiden tot een onrealistische begroting. Een goede begroting is flexibel, gebaseerd op realistische aannames en voorzien van een heldere toelichting. Het is essentieel om scenario's te schetsen voor onzekere factoren, zoals economische tegenwind of vertragingen in projecten.

Vergelijking van begrotingsmethoden
Methode Beschrijving Voordelen Nadelen
Incrementele begroting Start met de begroting van vorig jaar en past deze aan voor inflatie en kleine wijzigingen. Eenvoudig en snel. Kan inefficiënties in stand houden.
Zero-based begroting Elke uitgave moet opnieuw worden gerechtvaardigd, ongeacht eerdere budgetten. Focust op efficiëntie en noodzaak. Tijdrovend en complex.
Prestatiebegroting Koppelt budgetten aan meetbare prestaties en resultaten. Stimuleert doelgerichtheid. Lastig meetbaar bij kwalitatieve doelen.

Checklist voor het opstellen van een begroting

  • Stel heldere financiële doelen vast.
  • Verzamel historische data en marktinzichten.
  • Raadpleeg alle betrokken afdelingen.
  • Maak realistische ramingen van inkomsten en uitgaven.
  • Voeg buffer voor onvoorziene omstandigheden toe.
  • Laat de conceptbegroting toetsen door een onafhankelijke partij.
  • Zorg voor een duidelijke toelichting en verantwoording.
  • Plan evaluatiemomenten gedurende het jaar.

Veelgestelde vragen over het opstellen van een begroting

Wat is het verschil tussen een begroting en een meerjarenraming?

Een begroting is een gedetailleerd financieel plan voor één jaar, terwijl een meerjarenraming een globaal overzicht geeft van de verwachte financiële ontwikkeling over meerdere jaren, vaak vier jaar. De meerjarenraming dient als kader voor de jaarlijkse begroting.

Hoe wordt een begroting gecontroleerd en bijgesteld?

Gedurende het jaar wordt de werkelijke uitvoering vergeleken met de begroting via tussentijdse rapportages, zoals kwartaalrapportages. Bij afwijkingen kan een begrotingswijziging worden voorgesteld, die door het bevoegde orgaan moet worden goedgekeurd. Aan het einde van het jaar volgt de jaarrekening, waarin de werkelijke cijfers worden verantwoord.

Wat is een sluitende begroting?

Een sluitende begroting betekent dat de geraamde inkomsten en uitgaven in evenwicht zijn. Er is geen sprake van een tekort (deficit) of overschot. Voor gemeenten is dit een wettelijke verplichting, tenzij er specifieke uitzonderingen gelden.

Kunnen burgers inspraak hebben bij gemeentelijke begrotingen?

Ja, in veel gemeenten kunnen burgers via inspraakavonden, online platforms of begrotingsgesprekken hun wensen en ideeën kenbaar maken. Dit wordt vaak 'participatieve begroting' genoemd, waarbij inwoners direct meebeslissen over een deel van de begroting.

Korte samenvatting

  • Proces: Het opstellen van een begroting is een gestructureerd proces van zeven stappen, van strategiebepaling tot definitieve goedkeuring.
  • Verantwoordelijkheid: De financiële afdeling en het management zijn verantwoordelijk, met goedkeuring door de raad of directie.
  • Valkuilen: Te optimistische ramingen en gebrek aan draagvlak zijn veelvoorkomende valkuilen die een realistische begroting in de weg staan.
  • Methoden: Er bestaan verschillende methoden, zoals incrementele, zero-based en prestatiebegroting, elk met eigen voor- en nadelen.

Vergelijkbare artikelen

Recente artikelen

Alexander Schleicher SERVICES

Since 2011, Alexander Schleicher has been represented by Glider Pilot Shop in Belgium, the Netherlands and Luxembourg. With the start of  2019 the region expanded with the addition of France.

Alexander Schleicher Services is a Glider Pilot Shop company

 

Our partners:
Alexander Schleicher
Glider Pilot Shop
LXNAV
Our location: