Wat is de rol van de provincie
De provincie zit er een beetje tussenin. Tussen de landelijke overheid, het Rijk dus, en de gemeenten. Het is een soort middenbestuur. En eerlijk gezegd, de rol is best breed. Ze behartigen regionale belangen, voeren landelijke wetten uit op regionaal niveau — en ze houden ook nog een oogje in het zeil bij de financiën van gemeenten. De provincie pikt dingen op die te groot zijn voor één gemeente, maar te klein voor het Rijk. Mensen noemen dat weleens de "schakelfunctie". Klinkt logisch, toch? Die kerntaken staan in de Provinciewet. En het gaat over van alles. De grootste klus is ruimtelijke ordening. Provincies maken omgevingsvisies en plannen die bepalen hoe een regio zich ontwikkelt. Verder zijn ze verantwoordelijk voor regionaal verkeer. Denk aan provinciale wegen, buslijnen, fietspaden. Ook het beheer van regionale wateren — kanalen, meren — valt onder de provincie. En natuurbeheer en landbouw? Ja, dat ook. Vooral met dat Nationale Programma Landelijk Gebied (NPLG) hebben ze een flinke rol. Tot slot zijn ze de financiële waakhond voor gemeenten die in de problemen zitten. De provincie is eigenlijk de tussenpersoon. Het Rijk stelt de kaders en wetten vast, maar laat de uitvoering vaak aan de provincie over. Maatwerk, noemen ze dat. Zo sluit het beter aan bij wat er lokaal speelt. De provincie delegeert op haar beurt weer taken aan gemeenten — kleine omgevingsvergunningen bijvoorbeeld. Maar ze hebben ook een controlerende vinger. Stel, een gemeente heeft een structureel begrotingstekort. Dan kan de provincie preventief toezicht instellen. Dat is best een belangrijke taak, om te zorgen dat gemeenten financieel gezond blijven. Best veel, al merk je het niet altijd direct. De provincie beslist waar bedrijventerreinen komen, waar nieuwe wijken gebouwd worden, en welke natuurgebieden beschermd moeten worden. Wegen onderhouden? Fietspaden aanleggen? Allemaal provinciaal werk. En dan is er nog de Regionale Energiestrategie (RES) — daarin staat waar windmolens en zonneparken mogen komen. Dus ja, van luchtkwaliteit tot hoe makkelijk je bij voorzieningen komt, de provincie heeft er invloed op. Als het om natuur gaat, is de provincie de belangrijkste overheid. Ze beheren de meeste natuurgebieden — de Veluwe, de Utrechtse Heuvelrug, de duinen. Ze maken natuurbeheerplannen en geven vergunningen voor activiteiten in die gebieden. En met die stikstofproblematiek? De provincie speelt een hoofdrol. Ze moeten de uitstoot verminderen om de natuur te herstellen. Ook de waterkwaliteit in regionale wateren en het tegengaan van verdroging — dat is hun pakkie-an. Ze werken samen met waterschappen, maar de regie ligt bij de provincie. Provinciale Staten (PS) besturen de provincie. Die worden elke vier jaar gekozen door de inwoners. PS is het hoogste orgaan en bepaalt de grote lijnen van het beleid. Het dagelijks bestuur is Gedeputeerde Staten (GS) — de Commissaris van de Koning (voorzitter) en een paar gedeputeerden. De Commissaris wordt benoemd door de Kroon, de gedeputeerden worden gekozen door PS. Zo hebben we democratische legitimatie, zeggen ze dan. Een gemeente doet de lokale dingen — afval ophalen, lokale wegen, burgerzaken. De provincie pakt de regionale zaken: provinciale wegen, natuurbeheer, ruimtelijke ordening. De provincie is groter en staat hoger in de bestuurlijke pikorde. Omdat sommige dingen te groot zijn voor een gemeente, maar te klein voor het Rijk. Provincies zorgen voor maatwerk, coördinatie — en ze houden gemeenten in de gaten. Stemmen bij de Provinciale Statenverkiezingen is de makkelijkste manier. Je kunt ook inspreken bij PS-vergaderingen of een zienswijze indienen bij plannen, zoals omgevingsvisies. De provincie schiet te hulp als toezichthouder. Bij een structureel begrotingstekort kan de provincie preventief toezicht instellen. Dan mag de gemeente geen uitgaven doen zonder toestemming van de provincie. De provincie zit er een beetje tussenin. Tussen de landelijke overheid, het Rijk dus, en de gemeenten. Het is een soort middenbestuur. En eerlijk gezegd, de rol is best breed. Ze behartigen regionale belangen, voeren landelijke wetten uit op regionaal niveau — en ze houden ook nog een oogje in het zeil bij de financiën van gemeenten. De provincie pikt dingen op die te groot zijn voor één gemeente, maar te klein voor het Rijk. Mensen noemen dat weleens de "schakelfunctie". Klinkt logisch, toch? Die kerntaken staan in de Provinciewet. En het gaat over van alles. De grootste klus is ruimtelijke ordening. Provincies maken omgevingsvisies en plannen die bepalen hoe een regio zich ontwikkelt. Verder zijn ze verantwoordelijk voor regionaal verkeer. Denk aan provinciale wegen, buslijnen, fietspaden. Ook het beheer van regionale wateren — kanalen, meren — valt onder de provincie. En natuurbeheer en landbouw? Ja, dat ook. Vooral met dat Nationale Programma Landelijk Gebied (NPLG) hebben ze een flinke rol. Tot slot zijn ze de financiële waakhond voor gemeenten die in de problemen zitten. De provincie is eigenlijk de tussenpersoon. Het Rijk stelt de kaders en wetten vast, maar laat de uitvoering vaak aan de provincie over. Maatwerk, noemen ze dat. Zo sluit het beter aan bij wat er lokaal speelt. De provincie delegeert op haar beurt weer taken aan gemeenten — kleine omgevingsvergunningen bijvoorbeeld. Maar ze hebben ook een controlerende vinger. Stel, een gemeente heeft een structureel begrotingstekort. Dan kan de provincie preventief toezicht instellen. Dat is best een belangrijke taak, om te zorgen dat gemeenten financieel gezond blijven. Best veel, al merk je het niet altijd direct. De provincie beslist waar bedrijventerreinen komen, waar nieuwe wijken gebouwd worden, en welke natuurgebieden beschermd moeten worden. Wegen onderhouden? Fietspaden aanleggen? Allemaal provinciaal werk. En dan is er nog de Regionale Energiestrategie (RES) — daarin staat waar windmolens en zonneparken mogen komen. Dus ja, van luchtkwaliteit tot hoe makkelijk je bij voorzieningen komt, de provincie heeft er invloed op. Als het om natuur gaat, is de provincie de belangrijkste overheid. Ze beheren de meeste natuurgebieden — de Veluwe, de Utrechtse Heuvelrug, de duinen. Ze maken natuurbeheerplannen en geven vergunningen voor activiteiten in die gebieden. En met die stikstofproblematiek? De provincie speelt een hoofdrol. Ze moeten de uitstoot verminderen om de natuur te herstellen. Ook de waterkwaliteit in regionale wateren en het tegengaan van verdroging — dat is hun pakkie-an. Ze werken samen met waterschappen, maar de regie ligt bij de provincie. Provinciale Staten (PS) besturen de provincie. Die worden elke vier jaar gekozen door de inwoners. PS is het hoogste orgaan en bepaalt de grote lijnen van het beleid. Het dagelijks bestuur is Gedeputeerde Staten (GS) — de Commissaris van de Koning (voorzitter) en een paar gedeputeerden. De Commissaris wordt benoemd door de Kroon, de gedeputeerden worden gekozen door PS. Zo hebben we democratische legitimatie, zeggen ze dan. Een gemeente doet de lokale dingen — afval ophalen, lokale wegen, burgerzaken. De provincie pakt de regionale zaken: provinciale wegen, natuurbeheer, ruimtelijke ordening. De provincie is groter en staat hoger in de bestuurlijke pikorde. Omdat sommige dingen te groot zijn voor een gemeente, maar te klein voor het Rijk. Provincies zorgen voor maatwerk, coördinatie — en ze houden gemeenten in de gaten. Stemmen bij de Provinciale Statenverkiezingen is de makkelijkste manier. Je kunt ook inspreken bij PS-vergaderingen of een zienswijze indienen bij plannen, zoals omgevingsvisies. De provincie schiet te hulp als toezichthouder. Bij een structureel begrotingstekort kan de provincie preventief toezicht instellen. Dan mag de gemeente geen uitgaven doen zonder toestemming van de provincie.Wat is de rol van de provincie
Wat zijn de kerntaken van de provincie?
Hoe verhoudt de provincie zich tot het Rijk en de gemeenten?
Welke invloed heeft de provincie op de leefomgeving?
Wat is de rol van de provincie bij natuur en milieu?
Hoe wordt de provincie bestuurd?
Veelgestelde vragen over de rol van de provincie
Wat is het verschil tussen een provincie en een gemeente?
Waarom hebben we provincies nodig?
Hoe kan ik invloed uitoefenen op de provincie?
Wat gebeurt er als een gemeente in financiële problemen komt?
Data over provinciale taken en budgetten (voorbeeld)
Taak
Budget (miljard euro)
Belangrijkste wet
Verkeer en vervoer
3,2
Wet personenvervoer 2000
Natuur en landschap
1,8
Wet natuurbescherming
Ruimtelijke ordening
1,5
Omgevingswet
Financieel toezicht
0,1
Provinciewet
Checklist: Waar let de provincie op?
"De provincie is de stille motor van regionale ontwikkeling. Zonder de provincie zouden gemeenten te veel op zichzelf zijn aangewezen en zou het Rijk te ver van de burger staan." - Expert in bestuurskunde
Korte samenvatting
Wat is de rol van de provincie
Wat zijn de kerntaken van de provincie?
Hoe verhoudt de provincie zich tot het Rijk en de gemeenten?
Welke invloed heeft de provincie op de leefomgeving?
Wat is de rol van de provincie bij natuur en milieu?
Hoe wordt de provincie bestuurd?
Veelgestelde vragen over de rol van de provincie
Wat is het verschil tussen een provincie en een gemeente?
Waarom hebben we provincies nodig?
Hoe kan ik invloed uitoefenen op de provincie?
Wat gebeurt er als een gemeente in financiële problemen komt?
Data over provinciale taken en budgetten (voorbeeld)
Taak
Budget (miljard euro)
Belangrijkste wet
Verkeer en vervoer
3,2
Wet personenvervoer 2000
Natuur en landschap
1,8
Wet natuurbescherming
Ruimtelijke ordening
1,5
Omgevingswet
Financieel toezicht
0,1
Provinciewet
Checklist: Waar let de provincie op?
"De provincie is de stille motor van regionale ontwikkeling. Zonder de provincie zouden gemeenten te veel op zichzelf zijn aangewezen en zou het Rijk te ver van de burger staan." - Expert in bestuurskunde
Korte samenvatting
Vergelijkbare artikelen
Recente artikelen
Alexander Schleicher SERVICES
Since 2011, Alexander Schleicher has been represented by Glider Pilot Shop in Belgium, the Netherlands and Luxembourg. With the start of 2019 the region expanded with the addition of France.
Alexander Schleicher Services is a Glider Pilot Shop company
Our partners:
