Wat is het driecirkelmodel van familiebedrijven

Wat is het driecirkelmodel van familiebedrijven

Wat is het driecirkelmodel van familiebedrijven

Het driecirkelmodel van familiebedrijven is eigenlijk gewoon een manier om uit te leggen hoe die drie belangrijke stukken in elkaar steken: de familie, het bedrijf en de eigendom. Renato Tagiuri en John Davis van Harvard Business School bedachten het. Het helpt om te snappen waarom het soms zo chaotisch kan zijn in een familiebedrijf. Je kunt er conflicten mee analyseren, rollen duidelijker maken en beslissingen nemen die voor iedereen een beetje werken. Niet perfect, maar beter dan gissen.

Waaruit bestaat het driecirkelmodel precies?

Het model bestaat uit drie overlappende cirkels, die elk een apart systeem vertegenwoordigen:

  • Familie: Dit omvat alle familieleden, inclusief diegenen die niet in het bedrijf werken. De focus ligt op emotionele banden, loyaliteit, tradities en familiewaarden.
  • Bedrijf: Dit verwijst naar de operationele activiteiten, de strategie, de medewerkers en de dagelijkse gang van zaken. Hier draait het om efficiëntie, winstgevendheid en concurrentievermogen.
  • Eigendom: Dit betreft de aandeelhouders of eigenaren van het bedrijf. Het gaat om juridische rechten, vermogensgroei, dividenduitkeringen en de verdeling van zeggenschap.

Die overlap tussen de cirkels? Dat geeft zeven verschillende rollen. Iemand kan bijvoorbeeld zowel familielid zijn, in het bedrijf werken én aandelen hebben. Het model maakt die combinaties inzichtelijk. Klinkt logisch, toch?

Wat zijn de zeven rollen in het driecirkelmodel?

Door de overlap van de drie cirkels ontstaan er zeven unieke posities. Elke positie heeft eigen belangen, verwachtingen en perspectieven.

Rol Primaire focus Typische uitdaging
1. Alleen familielid Familieharmonie, tradities Voelt zich mogelijk buitengesloten van bedrijfsbeslissingen.
2. Alleen eigenaar Financieel rendement Kan aandringen op dividend ten koste van investeringen.
3. Alleen werknemer Carrière, salaris, werkzekerheid Kan zich benadeeld voelen ten opzichte van familieleden.
4. Familielid en eigenaar Behoud van familievermogen Moet balanceren tussen familie-eenheid en winstmaximalisatie.
5. Familielid en werknemer Bedrijfscontinuïteit en familienaam Moet prestaties scheiden van familierelaties.
6. Eigenaar en werknemer Operationele controle en waardecreatie Kan moeite hebben met het loslaten van zeggenschap.
7. Familielid, eigenaar en werknemer Alle drie de domeinen Grootste risico op rolconflicten en burn-out.

Waarom is het driecirkelmodel belangrijk voor familiebedrijven?

Het is echt een handig diagnostisch hulpmiddel. Je kunt er de bron van spanningen mee vinden en voorkomen dat problemen uit het ene domein het andere verstoren. Een conflict over de opvolging (familie) kan bijvoorbeeld leiden tot een slechte bedrijfsstrategie (bedrijf) en dalende aandeelhouderswaarde (eigendom). Door het model te gebruiken, kunnen familiebedrijven:

  • Rolverwarring voorkomen door duidelijke functieomschrijvingen en governance structuren.
  • Besluitvormingsprocessen verbeteren door te erkennen in welk domein een beslissing thuishoort.
  • Een familiecharter of aandeelhoudersovereenkomst opstellen die de rechten en plichten van elke rol vastlegt.
  • Gerichte communicatie voeren, afgestemd op de belangen van de verschillende groepen.

Hoe pas je het driecirkelmodel toe in de praktijk?

Het toepassen van het model vereist een gestructureerde aanpak. Hier is een korte checklist voor een eerste analyse:

  • Stap 1: Breng de stakeholders in kaart. Maak een lijst van alle betrokkenen en bepaal in welke cirkel(s) zij vallen.
  • Stap 2: Identificeer de belangen per rol. Wat is het belangrijkste doel voor iemand die alleen eigenaar is versus iemand die ook werknemer is?
  • Stap 3: Analyseer de overlappingen. Waar ontstaan wrijvingen? Bijvoorbeeld tussen niet-werkende familieleden (alleen familie) en werkende familieleden (familie en werknemer).
  • Stap 4: Ontwikkel een governance-structuur. Stel een Raad van Commissarissen in, een familieraad en een aandeelhoudersvergadering die elk domein vertegenwoordigen.
  • Stap 5: Evalueer en pas aan. Het model is dynamisch; naarmate het bedrijf en de familie groeien, verschuiven de rollen.

Veelgestelde vragen over het driecirkelmodel

Wat is het verschil tussen het driecirkelmodel en het familiebedrijfsmodel van Leach?

Het driecirkelmodel van Tagiuri en Davis is specifiek gericht op de overlap van de drie systemen (familie, bedrijf, eigendom). Het model van Leach is breder en omvat ook aspecten zoals bedrijfscultuur en levenscyclus, maar beide benadrukken het belang van het scheiden van rollen.

Kan het driecirkelmodel ook gebruikt worden bij niet-familiebedrijven?

Het model is ontworpen voor familiebedrijven. In niet-familiebedrijven is er geen overlap met de familie-cirkel, waardoor de dynamiek fundamenteel anders is. Het model verliest dan zijn onderscheidende kracht.

Hoe los je een conflict op dat voortkomt uit het driecirkelmodel?

Een conflict oplossen begint met het erkennen van de overlap. Vervolgens moet er een aparte dialoog plaatsvinden per domein. Een conflict tussen een werkende zoon (familie/werknemer) en een niet-werkende dochter (alleen eigenaar) vereist bijvoorbeeld zowel een familiegesprek als een formele aandeelhoudersvergadering.

Wat is de grootste valkuil bij het gebruik van het driecirkelmodel?

De grootste valkuil is het oversimplificeren van de werkelijkheid. Het model is een hulpmiddel, geen oplossing. Het kan leiden tot het labelen van mensen in plaats van het begrijpen van hun individuele motivaties. Het model moet worden aangevuld met empathie en open communicatie.

Korte samenvatting

  • Drie subsystemen: Het model bestaat uit de overlappende cirkels van familie, bedrijf en eigendom.
  • Zeven rollen: Elke combinatie van de cirkels creëert een unieke rol met eigen belangen en uitdagingen.
  • Diagnostisch hulpmiddel: Het helpt om de bron van conflicten te identificeren en te voorkomen dat problemen overslaan tussen domeinen.
  • Praktische toepassing: Het model wordt gebruikt om governance, communicatie en besluitvorming in familiebedrijven te structureren.

Wat is het driecirkelmodel van familiebedrijven

Het driecirkelmodel van familiebedrijven is eigenlijk gewoon een manier om uit te leggen hoe die drie belangrijke stukken in elkaar steken: de familie, het bedrijf en de eigendom. Renato Tagiuri en John Davis van Harvard Business School bedachten het. Het helpt om te snappen waarom het soms zo chaotisch kan zijn in een familiebedrijf. Je kunt er conflicten mee analyseren, rollen duidelijker maken en beslissingen nemen die voor iedereen een beetje werken. Niet perfect, maar beter dan gissen.

Waaruit bestaat het driecirkelmodel precies?

Het model bestaat uit drie overlappende cirkels, die elk een apart systeem vertegenwoordigen:

  • Familie: Dit omvat alle familieleden, inclusief diegenen die niet in het bedrijf werken. De focus ligt op emotionele banden, loyaliteit, tradities en familiewaarden.
  • Bedrijf: Dit verwijst naar de operationele activiteiten, de strategie, de medewerkers en de dagelijkse gang van zaken. Hier draait het om efficiëntie, winstgevendheid en concurrentievermogen.
  • Eigendom: Dit betreft de aandeelhouders of eigenaren van het bedrijf. Het gaat om juridische rechten, vermogensgroei, dividenduitkeringen en de verdeling van zeggenschap.

Die overlap tussen de cirkels? Dat geeft zeven verschillende rollen. Iemand kan bijvoorbeeld zowel familielid zijn, in het bedrijf werken én aandelen hebben. Het model maakt die combinaties inzichtelijk. Klinkt logisch, toch?

Wat zijn de zeven rollen in het driecirkelmodel?

Door de overlap van de drie cirkels ontstaan er zeven unieke posities. Elke positie heeft eigen belangen, verwachtingen en perspectieven.

Rol Primaire focus Typische uitdaging
1. Alleen familielid Familieharmonie, tradities Voelt zich mogelijk buitengesloten van bedrijfsbeslissingen.
2. Alleen eigenaar Financieel rendement Kan aandringen op dividend ten koste van investeringen.
3. Alleen werknemer Carrière, salaris, werkzekerheid Kan zich benadeeld voelen ten opzichte van familieleden.
4. Familielid en eigenaar Behoud van familievermogen Moet balanceren tussen familie-eenheid en winstmaximalisatie.
5. Familielid en werknemer Bedrijfscontinuïteit en familienaam Moet prestaties scheiden van familierelaties.
6. Eigenaar en werknemer Operationele controle en waardecreatie Kan moeite hebben met het loslaten van zeggenschap.
7. Familielid, eigenaar en werknemer Alle drie de domeinen Grootste risico op rolconflicten en burn-out.

Waarom is het driecirkelmodel belangrijk voor familiebedrijven?

Het is echt een handig diagnostisch hulpmiddel. Je kunt er de bron van spanningen mee vinden en voorkomen dat problemen uit het ene domein het andere verstoren. Een conflict over de opvolging (familie) kan bijvoorbeeld leiden tot een slechte bedrijfsstrategie (bedrijf) en dalende aandeelhouderswaarde (eigendom). Door het model te gebruiken, kunnen familiebedrijven:

  • Rolverwarring voorkomen door duidelijke functieomschrijvingen en governance structuren.
  • Besluitvormingsprocessen verbeteren door te erkennen in welk domein een beslissing thuishoort.
  • Een familiecharter of aandeelhoudersovereenkomst opstellen die de rechten en plichten van elke rol vastlegt.
  • Gerichte communicatie voeren, afgestemd op de belangen van de verschillende groepen.

Hoe pas je het driecirkelmodel toe in de praktijk?

Het toepassen van het model vereist een gestructureerde aanpak. Hier is een korte checklist voor een eerste analyse:

  • Stap 1: Breng de stakeholders in kaart. Maak een lijst van alle betrokkenen en bepaal in welke cirkel(s) zij vallen.
  • Stap 2: Identificeer de belangen per rol. Wat is het belangrijkste doel voor iemand die alleen eigenaar is versus iemand die ook werknemer is?
  • Stap 3: Analyseer de overlappingen. Waar ontstaan wrijvingen? Bijvoorbeeld tussen niet-werkende familieleden (alleen familie) en werkende familieleden (familie en werknemer).
  • Stap 4: Ontwikkel een governance-structuur. Stel een Raad van Commissarissen in, een familieraad en een aandeelhoudersvergadering die elk domein vertegenwoordigen.
  • Stap 5: Evalueer en pas aan. Het model is dynamisch; naarmate het bedrijf en de familie groeien, verschuiven de rollen.

Veelgestelde vragen over het driecirkelmodel

Wat is het verschil tussen het driecirkelmodel en het familiebedrijfsmodel van Leach?

Het driecirkelmodel van Tagiuri en Davis is specifiek gericht op de overlap van de drie systemen (familie, bedrijf, eigendom). Het model van Leach is breder en omvat ook aspecten zoals bedrijfscultuur en levenscyclus, maar beide benadrukken het belang van het scheiden van rollen.

Kan het driecirkelmodel ook gebruikt worden bij niet-familiebedrijven?

Het model is ontworpen voor familiebedrijven. In niet-familiebedrijven is er geen overlap met de familie-cirkel, waardoor de dynamiek fundamenteel anders is. Het model verliest dan zijn onderscheidende kracht.

Hoe los je een conflict op dat voortkomt uit het driecirkelmodel?

Een conflict oplossen begint met het erkennen van de overlap. Vervolgens moet er een aparte dialoog plaatsvinden per domein. Een conflict tussen een werkende zoon (familie/werknemer) en een niet-werkende dochter (alleen eigenaar) vereist bijvoorbeeld zowel een familiegesprek als een formele aandeelhoudersvergadering.

Wat is de grootste valkuil bij het gebruik van het driecirkelmodel?

De grootste valkuil is het oversimplificeren van de werkelijkheid. Het model is een hulpmiddel, geen oplossing. Het kan leiden tot het labelen van mensen in plaats van het begrijpen van hun individuele motivaties. Het model moet worden aangevuld met empathie en open communicatie.

Korte samenvatting

  • Drie subsystemen: Het model bestaat uit de overlappende cirkels van familie, bedrijf en eigendom.
  • Zeven rollen: Elke combinatie van de cirkels creëert een unieke rol met eigen belangen en uitdagingen.
  • Diagnostisch hulpmiddel: Het helpt om de bron van conflicten te identificeren en te voorkomen dat problemen overslaan tussen domeinen.
  • Praktische toepassing: Het model wordt gebruikt om governance, communicatie en besluitvorming in familiebedrijven te structureren.

Vergelijkbare artikelen

Recente artikelen

Alexander Schleicher SERVICES

Since 2011, Alexander Schleicher has been represented by Glider Pilot Shop in Belgium, the Netherlands and Luxembourg. With the start of  2019 the region expanded with the addition of France.

Alexander Schleicher Services is a Glider Pilot Shop company

 

Our partners:
Alexander Schleicher
Glider Pilot Shop
LXNAV
Our location: