Is het lerarentekort wel echt afgenomen
De laatste tijd hoor je overal dat het lerarentekort misschien aan het stabiliseren is. Minister Wiersma had het in het voorjaar van 2024 over een "kentering" en dat er minder vacatures openstaan. Maar eerlijk? Ik vraag me af of we niet gewoon voor de gek worden gehouden door cijfers die handig zijn gekozen. Want als je dieper graaft, zie je dat de echte problemen gewoon blijven bestaan. Laten we eens kritisch kijken naar wat er écht aan de hand is. Het ministerie van OCW meldt dat het aantal onvervulde vacatures in het basisonderwijs daalde van 4.300 naar 3.900. In het voortgezet onderwijs ging het van 2.100 naar 1.800. Klinkt goed, toch? Maar die cijfers vertellen niet het hele verhaal. Ze tellen alleen de openstaande vacatures, niet de zij-instromers die nog moeten worden ingewerkt, de explosieve groei van deeltijdcontracten, of het feit dat steeds meer onbevoegde voor de klas staan. Kijk je naar het totaal aantal lesuren dat nodig is per week, dan blijft de onderbezetting structureel hoog. Het is een beetje alsof je zegt dat de koorts is gezakt, maar de patiënt nog steeds doodziek is. Het grootste sprookje is misschien wel dat het tekort overal in Nederland daalt. De Algemene Onderwijsbond (AOb) laat zien dat de problemen in de grote steden – Rotterdam, Den Haag, Amsterdam – en in Flevoland en Zuid-Limburg nog steeds heel acuut zijn. De daling is daar minimaal of nul. In Drenthe en Zeeland is het tekort wel gedaald, maar dat komt omdat er minder leerlingen zijn. Niet omdat er opeens meer leraren zijn. Het is geen landelijke trend, het is een gemiddelde dat de echte crises in bepaalde regio's gewoon verbloemt. En dat voelt toch een beetje als vals spelen. Minder vacatures betekent niet automatisch minder werkdruk. Sterker nog, op veel scholen is die juist toegenomen. Scholen kiezen steeds vaker voor zij-instromers die begeleiding nodig hebben, combineren klassen wat meer voorbereiding kost, en zetten onbevoegde krachten in. En dan die deeltijdbanen. Het aantal is explosief gestegen. Een vacature van 0,5 FTE wordt misschien wel opgevuld, maar de totale lesgevende capaciteit neemt niet evenredig toe. Je hebt meer mensen in dienst, maar niet meer uren voor de klas. is een schijnbare daling van het tekort, terwijl de problemen op de werkvloer gewoon blijven. Een beetje zoals een lek in je dak dat je provisorisch dichtplakt, maar het blijft gewoon regenen binnen. Het ministerie wijst graag naar de toename van zij-instromers. Meer dan 1.000 in 2023-2024, zeggen ze. Dat is mooi, maar het is een druppel op een gloeiende plaat. Het uitvalpercentage onder zij-instromers is hoog, rond de 30% in het eerste jaar. Daarnaast worden gaten steeds vaker opgevuld met onbevoegde docenten. In het primair onderwijs is het aantal lessen dat door onbevoegden wordt gegeven gestegen van 3% naar bijna 6% in twee jaar. Dat is een kwaliteitsprobleem dat je niet ziet in de vacaturecijfers. Dus de vraag "Is het lerarentekort wel echt afgenomen" moet ik beantwoorden met een duidelijk 'nee'. De formele vacatures dalen, maar de echte behoefte aan bevoegde, fulltime docenten is nog steeds ontzettend groot. En dat is eigenlijk best wel zorgwekkend. Niet significant. De daling van het aantal openstaande vacatures is deels het gevolg van een toename van deeltijdbanen en zij-instromers. aantal onvervulde uren voor de klas blijft hoog, vooral in de grote steden. De situatie is stabiel, maar niet verbeterd. Omdat de cijfers van het ministerie alleen gaan over formele vacatures. Scholen ervaren dagelijks de gevolgen van een tekort aan bevoegde docenten: klassen die worden samengevoegd, lessen die uitvallen en een hoge werkdruk voor het bestaande team. Ja, maar in beperkte mate. Zij-instromers vullen gaten op, maar het uitvalpercentage is hoog en ze hebben intensieve begeleiding nodig. Ze lossen het structurele tekort aan ervaren, fulltime docenten niet op. Ja, in krimpregio's zoals Drenthe en Zeeland is het tekort afgenomen, maar dat komt voornamelijk door een daling van het aantal leerlingen. In de Randstad en Flevoland is het tekort stabiel hoog. De laatste tijd hoor je overal dat het lerarentekort misschien aan het stabiliseren is. Minister Wiersma had het in het voorjaar van 2024 over een "kentering" en dat er minder vacatures openstaan. Maar eerlijk? Ik vraag me af of we niet gewoon voor de gek worden gehouden door cijfers die handig zijn gekozen. Want als je dieper graaft, zie je dat de echte problemen gewoon blijven bestaan. Laten we eens kritisch kijken naar wat er écht aan de hand is. Het ministerie van OCW meldt dat het aantal onvervulde vacatures in het basisonderwijs daalde van 4.300 naar 3.900. In het voortgezet onderwijs ging het van 2.100 naar 1.800. Klinkt goed, toch? Maar die cijfers vertellen niet het hele verhaal. Ze tellen alleen de openstaande vacatures, niet de zij-instromers die nog moeten worden ingewerkt, de explosieve groei van deeltijdcontracten, of het feit dat steeds meer onbevoegde voor de klas staan. Kijk je naar het totaal aantal lesuren dat nodig is per week, dan blijft de onderbezetting structureel hoog. Het is een beetje alsof je zegt dat de koorts is gezakt, maar de patiënt nog steeds doodziek is. Het grootste sprookje is misschien wel dat het tekort overal in Nederland daalt. De Algemene Onderwijsbond (AOb) laat zien dat de problemen in de grote steden – Rotterdam, Den Haag, Amsterdam – en in Flevoland en Zuid-Limburg nog steeds heel acuut zijn. De daling is daar minimaal of nul. In Drenthe en Zeeland is het tekort wel gedaald, maar dat komt omdat er minder leerlingen zijn. Niet omdat er opeens meer leraren zijn. Het is geen landelijke trend, het is een gemiddelde dat de echte crises in bepaalde regio's gewoon verbloemt. En dat voelt toch een beetje als vals spelen. Minder vacatures betekent niet automatisch minder werkdruk. Sterker nog, op veel scholen is die juist toegenomen. Scholen kiezen steeds vaker voor zij-instromers die begeleiding nodig hebben, combineren klassen wat meer voorbereiding kost, en zetten onbevoegde krachten in. En dan die deeltijdbanen. Het aantal is explosief gestegen. Een vacature van 0,5 FTE wordt misschien wel opgevuld, maar de totale lesgevende capaciteit neemt niet evenredig toe. Je hebt meer mensen in dienst, maar niet meer uren voor de klas. is een schijnbare daling van het tekort, terwijl de problemen op de werkvloer gewoon blijven. Een beetje zoals een lek in je dak dat je provisorisch dichtplakt, maar het blijft gewoon regenen binnen. Het ministerie wijst graag naar de toename van zij-instromers. Meer dan 1.000 in 2023-2024, zeggen ze. Dat is mooi, maar het is een druppel op een gloeiende plaat. Het uitvalpercentage onder zij-instromers is hoog, rond de 30% in het eerste jaar. Daarnaast worden gaten steeds vaker opgevuld met onbevoegde docenten. In het primair onderwijs is het aantal lessen dat door onbevoegden wordt gegeven gestegen van 3% naar bijna 6% in twee jaar. Dat is een kwaliteitsprobleem dat je niet ziet in de vacaturecijfers. Dus de vraag "Is het lerarentekort wel echt afgenomen" moet ik beantwoorden met een duidelijk 'nee'. De formele vacatures dalen, maar de echte behoefte aan bevoegde, fulltime docenten is nog steeds ontzettend groot. En dat is eigenlijk best wel zorgwekkend. Niet significant. De daling van het aantal openstaande vacatures is deels het gevolg van een toename van deeltijdbanen en zij-instromers. aantal onvervulde uren voor de klas blijft hoog, vooral in de grote steden. De situatie is stabiel, maar niet verbeterd. Omdat de cijfers van het ministerie alleen gaan over formele vacatures. Scholen ervaren dagelijks de gevolgen van een tekort aan bevoegde docenten: klassen die worden samengevoegd, lessen die uitvallen en een hoge werkdruk voor het bestaande team. Ja, maar in beperkte mate. Zij-instromers vullen gaten op, maar het uitvalpercentage is hoog en ze hebben intensieve begeleiding nodig. Ze lossen het structurele tekort aan ervaren, fulltime docenten niet op. Ja, in krimpregio's zoals Drenthe en Zeeland is het tekort afgenomen, maar dat komt voornamelijk door een daling van het aantal leerlingen. In de Randstad en Flevoland is het tekort stabiel hoog.Is het lerarentekort wel echt afgenomen
Wat zeggen de officiële cijfers over de daling?
Zijn de regionale verschillen wel kleiner geworden?
Regio
Tekort in FTE (2023)
Tekort in FTE (2024)
Verandering
Grote Steden (Randstad)
1.200
1.150
-4% (stabiel hoog)
Flevoland
250
240
-4% (stabiel hoog)
Zuid-Limburg
180
170
-5% (stabiel hoog)
Drenthe/Zeeland
100
50
-50% (daling door leerlingkrimp)
Overig Nederland
2.570
2.290
-11% (gematigde daling)
"De cijfers laten een vertekend beeld zien. Het aantal openstaande vacatures daalt, maar het aantal lessen dat door onbevoegden wordt gegeven of uitvalt, neemt nog steeds toe. De werkdruk voor de zittende docenten is niet afgenomen." — Expert van de Algemene Onderwijsbond (AOb), juli 2024.
Waarom is de werkdruk niet gedaald ondanks minder vacatures?
Wat is de rol van zij-instromers en onbevoegde docenten?
Checklist: Hoe beoordeel je of het lerarentekort echt daalt?
Veelgestelde vragen (FAQ)
Is het lerarentekort in het basisonderwijs echt gedaald?
Waarom zeggen scholen dat het tekort nog steeds groot is?
Helpt de inzet van zij-instromers echt?
Zijn er regio's waar het tekort wel is afgenomen?
Korte samenvatting
Is het lerarentekort wel echt afgenomen
Wat zeggen de officiële cijfers over de daling?
Zijn de regionale verschillen wel kleiner geworden?
Regio
Tekort in FTE (2023)
Tekort in FTE (2024)
Verandering
Grote Steden (Randstad)
1.200
1.150
-4% (stabiel hoog)
Flevoland
250
240
-4% (stabiel hoog)
Zuid-Limburg
180
170
-5% (stabiel hoog)
Drenthe/Zeeland
100
50
-50% (daling door leerlingkrimp)
Overig Nederland
2.570
2.290
-11% (gematigde daling)
"De cijfers laten een vertekend beeld zien. Het aantal openstaande vacatures daalt, maar het aantal lessen dat door onbevoegden wordt gegeven of uitvalt, neemt nog steeds toe. De werkdruk voor de zittende docenten is niet afgenomen." — Expert van de Algemene Onderwijsbond (AOb), juli 2024.
Waarom is de werkdruk niet gedaald ondanks minder vacatures?
Wat is de rol van zij-instromers en onbevoegde docenten?
Checklist: Hoe beoordeel je of het lerarentekort echt daalt?
Veelgestelde vragen (FAQ)
Is het lerarentekort in het basisonderwijs echt gedaald?
Waarom zeggen scholen dat het tekort nog steeds groot is?
Helpt de inzet van zij-instromers echt?
Zijn er regio's waar het tekort wel is afgenomen?
Korte samenvatting
Vergelijkbare artikelen
Recente artikelen
Alexander Schleicher SERVICES
Since 2011, Alexander Schleicher has been represented by Glider Pilot Shop in Belgium, the Netherlands and Luxembourg. With the start of 2019 the region expanded with the addition of France.
Alexander Schleicher Services is a Glider Pilot Shop company
Our partners:
