Wie is verantwoordelijk voor de openbare verlichting

Wie is verantwoordelijk voor de openbare verlichting

Wie is verantwoordelijk voor de openbare verlichting

In Nederland is dat eigenlijk een beetje gedeeld, maar de grootste verantwoordelijkheid ligt bij de gemeente. Zij zijn eigenaar, beheerder en betalen de rekening van de straatverlichting op de meeste openbare plekken — denk aan wegen, pleinen en parken. Daar vallen ook de lampen, masten, kabels en de elektriciteitsvoorziening onder. De gemeente beslist over het verlichtingsplan, wanneer er onderhoud gepleegd wordt en of er overgestapt wordt op duurzame opties zoals LED. Maar voor provinciale wegen en snelwegen ligt het anders. De provincies regelen de verlichting op N-wegen, en Rijkswaterstaat zorgt voor de snelwegen en autowegen (het zogenaamde Rijkswegennet).

Wie is aanspreekpunt bij storingen of defecten?

Zie je een kapotte straatlantaarn of iets anders mis met de verlichting? Neem dan contact op met de gemeente waar die lamp staat. De meeste gemeenten hebben daarvoor een speciaal meldpunt, vaak te vinden op hun website of via een app. Voor wegen die onder de provincie vallen, moet je bij de provincie zijn. En voor snelwegen bel je Rijkswaterstaat. Probeer zoveel mogelijk details te geven — het exacte adres, het nummer op de lantaarnpaal (als die er is) en wat er precies aan de hand is (lamp uit, knipperend, of beschadigd).

Wie betaalt de openbare verlichting?

De kosten voor aanleg, onderhoud en stroom komen uit de algemene pot van de gemeente, provincie of het Rijk. Anders gezegd: het wordt betaald met belastinggeld — zoals de OZB en de Rijksbegroting. Er is geen aparte belasting speciaal voor straatverlichting. Elk jaar reserveert de gemeente een bedrag voor verlichting, inclusief het vervangen van oude lampen door zuinigere varianten. Voor een gemiddelde gemeente kunnen die kosten oplopen tot een paar miljoen euro per jaar. Het hangt natuurlijk af van hoeveel lichtpunten er zijn en wat de energieprijzen doen.

Wie is verantwoordelijk voor de openbare verlichting bij nieuwe woonwijken?

Als er een nieuwe woonwijk wordt aangelegd, zorgt de projectontwikkelaar of de gemeente voor de eerste verlichting. Vaak worden die kosten verrekend in de grondprijs of aansluitkosten. Zodra de wijk klaar is en de openbare ruimte wordt overgedragen aan de gemeente, gaat de verlichting over in gemeentelijk beheer. De gemeente is dan verantwoordelijk voor onderhoud, vervanging en de energiekosten. Meestal voldoet de verlichting aan landelijke richtlijnen voor lichtsterkte en zuinigheid, zoals die staan in het Handboek Openbare Verlichting (HOV).

Wie is verantwoordelijk voor de openbare verlichting bij evenementen?

Bij tijdelijke evenementen — festivals, markten of bouwprojecten — is de organisator verantwoordelijk voor extra verlichting. Die moet zorgen dat het veilig is en voldoet aan de Arbowet en de lokale vergunning. Na afloop moet die tijdelijke verlichting weer weg. De gemeente blijft baas over de vaste openbare verlichting, tenzij die tijdelijk uit staat of afgedekt is in overleg met de organisator. Schade aan vaste verlichting door een evenement wordt meestal verhaald op de organisator.

Veelgestelde vragen (FAQ)

Wat moet ik doen als een lantaarnpaal omvalt of schade heeft?

Meld dit meteen bij de gemeente (of de provincie/Rijkswaterstaat, afhankelijk waar het is). Bij acuut gevaar, zoals een paal die op de weg ligt, bel dan 112. De gemeente stuurt een storingsdienst om de boel veilig te stellen en de paal te repareren of te vervangen.

Hoe lang duurt het voordat een defecte lamp wordt gerepareerd?

Dat verschilt per gemeente, maar de meeste hanteren een norm van 5 tot 10 werkdagen voor een standaard defect. Bij gevaarlijke situaties — bijvoorbeeld een kapotte lamp op een donker fietspad — krijgt het voorrang en kan het binnen 1 tot 2 dagen worden opgelost.

Kan ik zelf een lantaarnpaal repareren?

Nee, dat is geen goed idee. Openbare verlichting is van de overheid en mag niet door particulieren worden gerepareerd. Het is gevaarlijk vanwege de elektrische spanning en de hoogte. Meld het defect altijd bij de beheerder.

Wie is verantwoordelijk voor de verlichting op een parkeerplaats van een winkelcentrum?

Voor parkeerterreinen bij winkelcentra of bedrijventerreinen is de eigenaar van het terrein verantwoordelijk. Dat is vaak de eigenaar van het winkelcentrum of de beheerder van het bedrijventerrein. De gemeente zorgt alleen voor verlichting op openbare wegen en pleinen.

Wordt openbare verlichting ’s nachts uitgeschakeld?

Steeds meer gemeenten dimmen de verlichting om energie te besparen en lichtvervuiling tegen te gaan. Dat betekent dat de lampen in de vroege ochtenduren — bijvoorbeeld tussen 23:00 en 05:00 uur — worden gedimd of uitgeschakeld, tenzij er een veiligheidsrisico is. Kijk op de website van jouw gemeente voor het specifieke beleid.

Checklist: Wat te doen bij een defecte lantaarnpaal

  • Noteer het exacte adres of de locatie — straatnaam, huisnummer, en eventueel het paalnummer.
  • Check of er direct gevaar is — omgevallen paal, blootliggende kabels — bel dan 112.
  • Meld het defect bij de juiste beheerder:
    • Gemeente: via de website of telefoonnummer.
    • Provincie: via de provinciale website.
    • Rijkswaterstaat: via 0800-8002 (24/7 storingslijn).
  • Geef een duidelijke omschrijving van de storing — lamp brandt niet, knippert, of paal is beschadigd.
  • Bewaar het meldingsnummer (als je dat krijgt) voor eventuele follow-up.
  • Controleer na de aangegeven reparatietermijn of de lamp het weer doet.

Verantwoordelijkheden per wegtype (tabel)

Wegtype Verantwoordelijke partij Voorbeelden
Woonstraten, fietspaden, pleinen Gemeente Stadsverlichting, wijkverlichting
Provinciale wegen (N-wegen) Provincie N-wegen buiten de bebouwde kom
Snelwegen en autowegen (A-wegen) Rijkswaterstaat A-wegverlichting, knooppunten
Parkeerterreinen (privé) Eigenaar/beheerder Winkelcentra, bedrijventerreinen

Expert Insight: Waarom is dit belangrijk?

Volgens verkeersveiligheidsexperts is goede openbare verlichting essentieel voor de verkeersveiligheid, sociale veiligheid en leefbaarheid. Donkere plekken verhogen het risico op ongelukken en criminaliteit. Het is daarom cruciaal dat burgers weten wie ze moeten aanspreken bij defecten. Gemeenten die hun verlichting goed beheren, kunnen het aantal aanrijdingen met voetgangers en fietsers met 20 tot 30 procent verminderen, blijkt uit onderzoek van de SWOV (Stichting Wetenschappelijk Onderzoek Verkeersveiligheid). Daarnaast speelt energie-efficiëntie een grote rol: de overstap naar LED bespaart tot 50% op energiekosten en vermindert de CO2-uitstoot.

Korte samenvatting

  • Hoofdverantwoordelijke: De gemeente is primair verantwoordelijk voor openbare verlichting op de meeste wegen, pleinen en parken.
  • Uitzonderingen: Provincies beheren N-wegen, Rijkswaterstaat beheert A-wegen en snelwegen.
  • Storingen melden: Meld defecten altijd bij de juiste beheerder (gemeente, provincie of Rijkswaterstaat) en niet zelf repareren.
  • Financiering: De kosten worden betaald uit belastinggelden; er is geen aparte heffing voor straatverlichting.

Wie is verantwoordelijk voor de openbare verlichting

In Nederland is dat eigenlijk een beetje gedeeld, maar de grootste verantwoordelijkheid ligt bij de gemeente. Zij zijn eigenaar, beheerder en betalen de rekening van de straatverlichting op de meeste openbare plekken — denk aan wegen, pleinen en parken. Daar vallen ook de lampen, masten, kabels en de elektriciteitsvoorziening onder. De gemeente beslist over het verlichtingsplan, wanneer er onderhoud gepleegd wordt en of er overgestapt wordt op duurzame opties zoals LED. Maar voor provinciale wegen en snelwegen ligt het anders. De provincies regelen de verlichting op N-wegen, en Rijkswaterstaat zorgt voor de snelwegen en autowegen (het zogenaamde Rijkswegennet).

Wie is aanspreekpunt bij storingen of defecten?

Zie je een kapotte straatlantaarn of iets anders mis met de verlichting? Neem dan contact op met de gemeente waar die lamp staat. De meeste gemeenten hebben daarvoor een speciaal meldpunt, vaak te vinden op hun website of via een app. Voor wegen die onder de provincie vallen, moet je bij de provincie zijn. En voor snelwegen bel je Rijkswaterstaat. Probeer zoveel mogelijk details te geven — het exacte adres, het nummer op de lantaarnpaal (als die er is) en wat er precies aan de hand is (lamp uit, knipperend, of beschadigd).

Wie betaalt de openbare verlichting?

De kosten voor aanleg, onderhoud en stroom komen uit de algemene pot van de gemeente, provincie of het Rijk. Anders gezegd: het wordt betaald met belastinggeld — zoals de OZB en de Rijksbegroting. Er is geen aparte belasting speciaal voor straatverlichting. Elk jaar reserveert de gemeente een bedrag voor verlichting, inclusief het vervangen van oude lampen door zuinigere varianten. Voor een gemiddelde gemeente kunnen die kosten oplopen tot een paar miljoen euro per jaar. Het hangt natuurlijk af van hoeveel lichtpunten er zijn en wat de energieprijzen doen.

Wie is verantwoordelijk voor de openbare verlichting bij nieuwe woonwijken?

Als er een nieuwe woonwijk wordt aangelegd, zorgt de projectontwikkelaar of de gemeente voor de eerste verlichting. Vaak worden die kosten verrekend in de grondprijs of aansluitkosten. Zodra de wijk klaar is en de openbare ruimte wordt overgedragen aan de gemeente, gaat de verlichting over in gemeentelijk beheer. De gemeente is dan verantwoordelijk voor onderhoud, vervanging en de energiekosten. Meestal voldoet de verlichting aan landelijke richtlijnen voor lichtsterkte en zuinigheid, zoals die staan in het Handboek Openbare Verlichting (HOV).

Wie is verantwoordelijk voor de openbare verlichting bij evenementen?

Bij tijdelijke evenementen — festivals, markten of bouwprojecten — is de organisator verantwoordelijk voor extra verlichting. Die moet zorgen dat het veilig is en voldoet aan de Arbowet en de lokale vergunning. Na afloop moet die tijdelijke verlichting weer weg. De gemeente blijft baas over de vaste openbare verlichting, tenzij die tijdelijk uit staat of afgedekt is in overleg met de organisator. Schade aan vaste verlichting door een evenement wordt meestal verhaald op de organisator.

Veelgestelde vragen (FAQ)

Wat moet ik doen als een lantaarnpaal omvalt of schade heeft?

Meld dit meteen bij de gemeente (of de provincie/Rijkswaterstaat, afhankelijk waar het is). Bij acuut gevaar, zoals een paal die op de weg ligt, bel dan 112. De gemeente stuurt een storingsdienst om de boel veilig te stellen en de paal te repareren of te vervangen.

Hoe lang duurt het voordat een defecte lamp wordt gerepareerd?

Dat verschilt per gemeente, maar de meeste hanteren een norm van 5 tot 10 werkdagen voor een standaard defect. Bij gevaarlijke situaties — bijvoorbeeld een kapotte lamp op een donker fietspad — krijgt het voorrang en kan het binnen 1 tot 2 dagen worden opgelost.

Kan ik zelf een lantaarnpaal repareren?

Nee, dat is geen goed idee. Openbare verlichting is van de overheid en mag niet door particulieren worden gerepareerd. Het is gevaarlijk vanwege de elektrische spanning en de hoogte. Meld het defect altijd bij de beheerder.

Wie is verantwoordelijk voor de verlichting op een parkeerplaats van een winkelcentrum?

Voor parkeerterreinen bij winkelcentra of bedrijventerreinen is de eigenaar van het terrein verantwoordelijk. Dat is vaak de eigenaar van het winkelcentrum of de beheerder van het bedrijventerrein. De gemeente zorgt alleen voor verlichting op openbare wegen en pleinen.

Wordt openbare verlichting ’s nachts uitgeschakeld?

Steeds meer gemeenten dimmen de verlichting om energie te besparen en lichtvervuiling tegen te gaan. Dat betekent dat de lampen in de vroege ochtenduren — bijvoorbeeld tussen 23:00 en 05:00 uur — worden gedimd of uitgeschakeld, tenzij er een veiligheidsrisico is. Kijk op de website van jouw gemeente voor het specifieke beleid.

Checklist: Wat te doen bij een defecte lantaarnpaal

  • Noteer het exacte adres of de locatie — straatnaam, huisnummer, en eventueel het paalnummer.
  • Check of er direct gevaar is — omgevallen paal, blootliggende kabels — bel dan 112.
  • Meld het defect bij de juiste beheerder:
    • Gemeente: via de website of telefoonnummer.
    • Provincie: via de provinciale website.
    • Rijkswaterstaat: via 0800-8002 (24/7 storingslijn).
  • Geef een duidelijke omschrijving van de storing — lamp brandt niet, knippert, of paal is beschadigd.
  • Bewaar het meldingsnummer (als je dat krijgt) voor eventuele follow-up.
  • Controleer na de aangegeven reparatietermijn of de lamp het weer doet.

Verantwoordelijkheden per wegtype (tabel)

Wegtype Verantwoordelijke partij Voorbeelden
Woonstraten, fietspaden, pleinen Gemeente Stadsverlichting, wijkverlichting
Provinciale wegen (N-wegen) Provincie N-wegen buiten de bebouwde kom
Snelwegen en autowegen (A-wegen) Rijkswaterstaat A-wegverlichting, knooppunten
Parkeerterreinen (privé) Eigenaar/beheerder Winkelcentra, bedrijventerreinen

Expert Insight: Waarom is dit belangrijk?

Volgens verkeersveiligheidsexperts is goede openbare verlichting essentieel voor de verkeersveiligheid, sociale veiligheid en leefbaarheid. Donkere plekken verhogen het risico op ongelukken en criminaliteit. Het is daarom cruciaal dat burgers weten wie ze moeten aanspreken bij defecten. Gemeenten die hun verlichting goed beheren, kunnen het aantal aanrijdingen met voetgangers en fietsers met 20 tot 30 procent verminderen, blijkt uit onderzoek van de SWOV (Stichting Wetenschappelijk Onderzoek Verkeersveiligheid). Daarnaast speelt energie-efficiëntie een grote rol: de overstap naar LED bespaart tot 50% op energiekosten en vermindert de CO2-uitstoot.

Korte samenvatting

  • Hoofdverantwoordelijke: De gemeente is primair verantwoordelijk voor openbare verlichting op de meeste wegen, pleinen en parken.
  • Uitzonderingen: Provincies beheren N-wegen, Rijkswaterstaat beheert A-wegen en snelwegen.
  • Storingen melden: Meld defecten altijd bij de juiste beheerder (gemeente, provincie of Rijkswaterstaat) en niet zelf repareren.
  • Financiering: De kosten worden betaald uit belastinggelden; er is geen aparte heffing voor straatverlichting.

Vergelijkbare artikelen

Recente artikelen

Alexander Schleicher SERVICES

Since 2011, Alexander Schleicher has been represented by Glider Pilot Shop in Belgium, the Netherlands and Luxembourg. With the start of  2019 the region expanded with the addition of France.

Alexander Schleicher Services is a Glider Pilot Shop company

 

Our partners:
Alexander Schleicher
Glider Pilot Shop
LXNAV
Our location: