Who was the first woman airline pilot?

De geschiedenis van de luchtvaart is bezaaid met namen van mannelijke pioniers, maar de rol van vrouwen in deze vroege, gevaarlijke dagen van de vlucht is vaak onderbelicht gebleven. Toen de commerciële luchtvaart zich in de jaren twintig en dertig van de vorige eeuw begon te ontwikkelen, was het cockpitberoep een exclusief mannelijk domein. Het idee van een vrouw die het roer van een passagierstoestel overnam, werd door velen als ondenkbaar beschouwd.

In deze context is het antwoord op de vraag naar de allereerste vrouwelijke airline piloot verrassend vroeg te vinden. De eer komt toe aan de Nederlandse Elisabeth 'Elly' Beinhorn. Hoewel zij wereldberoemd werd als solistisch recordbrekend langeafstandsvliegenier, was het haar prestatie op 1 januari 1934 die de geschiedenisboeken inging. Op die dag startte zij haar dienst bij de Duitse luchtvaartmaatschappij Deutsche Luft Hansa als copiloot op de post- en passagiersroute tussen Berlijn en Wenen.

Haar aanstelling was een sensatie en een bewuste publiciteitsstunt van de maatschappij, maar het was onmiskenbaar een baanbrekende professionele positie. Beinhorn voldeed aan alle vereisten en voerde de taken uit, ook al duurde haar carrière bij de airline slechts kort. Haar pioniersdaad opende symbolisch de deur, zij het een kier, voor andere vrouwen. De weg naar volledige acceptatie en gelijke kansen in de commerciële cockpit zou echter nog decennia lang en moeizaam blijken.

Wie was de eerste vrouwelijke luchtvaartpiloot?

Het antwoord op deze vraag is Raymonde de Laroche. Deze Franse aviatrice wordt wereldwijd erkend als de eerste vrouw die officieel een vliegbrevet behaalde. Op 8 maart 1910 ontving ze brevet nummer 36 van de Aéro-Club de France. Dit was een historisch moment, niet lang na de eerste vluchten van de gebroeders Wright.

De Laroche, eigenlijk Élise Léontine Deroche, was geen onervaren pionier. Ze was al actief als toneelspeelster en had een grote interesse in snelheid en motoren. Haar passie voor vliegen werd aangewakkerd door vliegenier Charles Voisin, die haar ook lesgaf. Haar prestatie was baanbrekend in een tijd waarin vliegen uitsluitend als een mannelijke activiteit werd gezien.

Het is belangrijk om een onderscheid te maken: ze was de eerste met een officieel pilotenbrevet. Andere moedige vrouwen, zoals de Amerikaanse Blanche Scott, maakten rond dezelfde tijd weliswaar solovluchten, maar zonder dat formele licentie. De Laroche zette de standaard en bewees dat vrouwen technisch bekwaam en even dapper konden zijn in de lucht.

Haar carrière was helaas getekend door tegenslag. Ze overleefde verschillende ernstige ongelukken, maar bleef altijd terugkeren naar de luchtvaart. Uiteindelijk kwam ze in 1919 om het leven bij een vliegtuigcrash tijdens een testvlucht. Haar erfenis leeft echter voort als een symbool van vastberadenheid en een pionier voor alle vrouwelijke piloten die na haar kwamen.

De identiteit en vroege carrière van Raymonde de Laroche

De vrouw die de geschiedenis zou ingaan als 'de eerste vrouwelijke piloot ter wereld' werd op 22 augustus 1882 geboren als Élise Léontine Deroche in Parijs. Haar artistieke ambities leken aanvankelijk een andere weg in te slaan. Ze bouwde een succesvolle carrière op als toneelspeelster en nam de artiestennaam Raymonde de Laroche aan, een naam die voor altijd met de luchtvaart verbonden zou blijven.

Haar leven veranderde radicaal na een ontmoeting op een luchtvaarttentoonstelling in 1908. Daar leerde ze de pionierende vliegenier Charles Voisin kennen. Gefascineerd door de nieuwe mogelijkheden van de gemotoriseerde vlucht, besloot ze niet langer toeschouwer te blijven. In plaats van op het podium, wilde ze nu in de cockpit staan.

Op 22 oktober 1909, op het vliegveld van Châlons nabij Parijs, nam Charles Voisin haar onder zijn hoede. Omdat zijn eendekker maar één persoon kon dragen, gaf hij haar grondige instructies terwijl het toestel stillag. Vervolgens bestuurde Raymonde de Laroche, alleen aan boord, het vliegtuig over een afstand van ongeveer 300 meter. Deze korte, gecontroleerde vlucht werd door de Aéro-Club de France erkend als het moment waarop zij als eerste vrouw ter wereld een vliegbrevet zou verdienen.

Dit officiële eretitel, brevet nummer 36 van de Aéro-Club, ontving ze pas op 8 maart 1910. Haar doorzettingsvermogen werd meteen op de proef gesteld. Tijdens een demonstratie in juli 1910 verongelukte ze zwaar, maar na een lang herstel keerde ze vastberaden terug naar de lucht. Haar vroege carrière kenmerkte zich door deze combinatie van pioniersgeest, moed en een onwrikbaar herstel van tegenslagen.

Haar licentie, historische vlucht en erkenning door autoriteiten

Raymonde de Laroche behaalde als eerste vrouw ter wereld een vliegbrevet, uitgegeven door de Aéro-Club de France. Dit historische document, licentie nummer 36 van de Fédération Aéronautique Internationale (FAI), ontving zij op 8 maart 1910. Haar prestatie was geen toeval; zij had onder strenge begeleiding van vliegpionier Charles Voisin gestudeerd en geoefend, en voldeed aan alle gestelde eisen.

Haar meest gedurfde prestatie volgde later dat jaar. Op 26 oktober 1910 vloog Raymonde de Laroche tijdens een vliegmeeting in Sint-Petersburg een afstand van meer dan 300 kilometer. Deze historische vlucht was niet alleen een afstandrecord voor een pilote, maar bewees ook de betrouwbaarheid en het uithoudingsvermogen van zowel de vlieger als het toestel onder reële omstandigheden. Het was een daad van grote technische en persoonlijke moed.

De erkenning door autoriteiten was tweeledig. De formele erkenning kwam van de FAI, de hoogste internationale luchtvaartautoriteit, die haar brevet registreerde en daarmee haar status als gecertificeerd piloot wereldwijd bekrachtigde. Daarnaast erkenden de militaire autoriteiten van Frankrijk haar capaciteiten. Tijdens de Eerste Wereldoorlog werd zij, hoewel vrouwen niet mochten vechten, ingezet als militair chauffeur en kreeg zij de opdracht om vliegers op te leiden. Deze rol toonde het vertrouwen dat het leger in haar expertise stelde.